نوکیا شاید این روزها اولین نامی نباشد که هنگام فکر کردن به گوشی‌های موبایل به ذهن شما می‌رسد، اما بهترین گوشی‌های این برند همچنان در یادها مانده‌اند و جایگاه ویژه‌ای در دنیای فناوری دارند. این موضوع به خصوص درباره کسانی که در دهه‌های 50، 60 یا حتی 70 به دنیا آمده‌اند، صدق می‌کند؛ افرادی که با گوشی‌های قدیمی نوکیا خاطره دارند و سال‌ها از محصولات این شرکت استفاده کرده‌اند.
نوکیا در سال‌های اخیر تلاش کرده است با معرفی نسخه‌های جدیدی از گوشی‌های خاطره‌انگیز خود، روزهای اوج این برند را دوباره زنده کند. برای مثال، این شرکت مدل‌های تازه‌ای با الهام از گوشی‌هایی مانند نوکیا 8210 و مدل مشهورتر نوکیا 3310 روانه بازار کرده است. با این حال، نه خود برند نوکیا و نه شرکتی که امروزه مسئول ادامه مسیر آن است، دیگر جایگاه گذشته را در بازار جهانی ندارند. هرچند گوشی‌های این برند هنوز تولید می‌شوند، پیدا کردن و خرید آن‌ها نسبت به گذشته دشوارتر شده و علاقه‌مندان ممکن است برای تهیه یکی از آن‌ها به جستجوی بیشتری نیاز داشته باشند.
شرکت HMD Global که از سال 2016 تولید گوشی‌های دارای نام نوکیا را بر عهده داشته است، در تابستان امسال شش گوشی ساده با طراحی الهام گرفته از مدل‌های قدیمی معرفی کرد. این گوشی‌ها شامل «نوکیا 200 فورجی»، «نوکیا 210 فورجی»، «نوکیا 215 فورجی (ویرایش دوم)»، «نوکیا 235 فورجی (ویرایش دوم)»، «نوکیا 123 شیلد» و «نوکیا 300 شارژ» هستند. این محصولات بیشتر برای افرادی طراحی شده‌اند که به گوشی‌های ساده علاقه دارند و به امکانات پیشرفته گوشی‌های هوشمند نیاز چندانی ندارند. برخی از آن‌ها نیز با ظاهر و ویژگی‌هایی عرضه شده‌اند که می‌تواند خاطرات گوشی‌های قدیمی نوکیا را زنده کند.
در مقابل، HMD مدت‌هاست که گوشی هوشمند جدیدی با نام نوکیا معرفی نکرده است. آخرین گوشی هوشمند این شرکت با این نام، نوکیا C210 بود که در سپتامبر 2023 به بازار آمد. همچنین، در زمان نگارش این مطلب، پشتیبانی نرم‌افزاری این شرکت از گوشی‌های اندرویدی به تنها یک دستگاه محدود شده است.
نام HMD مخفف عبارت Human Mobile Devices است. طبق گزارش‌ها، این شرکت قرارداد مجوز استفاده از برند نوکیا را با شرکت فنلاندی تولید کننده تجهیزات مخابراتی تمدید کرده است. انتظار می‌رود این قرارداد باعث شود نام نوکیا تا حدود سال 2029 همچنان در سبد محصولات HMD باقی بماند. البته، ادامه استفاده از این نام به معنای بازگشت نوکیا به جایگاه قدرتمند گذشته نیست و وضعیت آینده این برند همچنان به تصمیم‌های تجاری و شرایط بازار بستگی دارد.
گوشی‌های امروزی نوکیا دقیقاً چه ویژگی‌هایی دارند؟
برای درک بهتر وضعیت فعلی نوکیا، باید کمی به گذشته برگردیم. این شرکت در سال 2014 بخش تولید دستگاه‌های مصرفی خود را به مایکروسافت فروخت. مایکروسافت قصد داشت با این خرید، جایگاه سیستم‌عامل ویندوزفون را در بازار گوشی‌های هوشمند تقویت کند و رقابت بهتری با اندروید و iOS داشته باشد. با این حال، این برنامه‌ها مطابق انتظار پیش نرفتند. مایکروسافت در سال 2015 عملاً از ادامه فعالیت جدی در این بخش صرف‌نظر کرد و آینده آن در هاله‌ای از ابهام قرار گرفت.
یک سال بعد، گروهی از مدیران سابق نوکیا شرکت HMD Global را تأسیس کردند و این مجموعه را در اختیار گرفتند. به این ترتیب، زمینه برای بازگشت گوشی‌های نوکیا به بازار فراهم شد. البته، موضوع مالکیت نوکیا و ارتباط شرکت‌های مختلف با آن، پیچیده‌تر از این توضیح کوتاه است؛ با این حال، HMD از نظر سابقه و ارتباط با مدیران پیشین، پیوندهایی با نوکیای قدیمی دارد. این شرکت در سال‌های نخست فعالیت خود، انواع گوشی‌های هوشمند اندرویدی را با نام نوکیا تولید کرد. این محصولات از مدل‌های ارزان قیمت تا گوشی‌های گران‌تر را در بر می‌گرفتند و تلاش می‌کردند سلیقه گروه‌های مختلفی از خریداران را پوشش دهند.
HMD در کنار گوشی‌های هوشمند، گاهی نسخه‌های تازه‌ای از گوشی‌های قدیمی نوکیا را نیز معرفی می‌کرد. بعضی از این محصولات با رویدادهای تبلیغاتی و فرهنگی ارتباط داشتند. برای نمونه، در سال 2021 و همزمان با اکران فیلم جیمز باند با عنوان «زمانی برای مردن نیست»، نسخه‌ای جدید از نوکیا 3310 نیز در برنامه‌های تبلیغاتی مرتبط با این فیلم حضور داشت. چنین اقدام‌هایی نشان می‌دادند که نام نوکیا هنوز برای بسیاری از مردم جذاب است و طراحی گوشی‌های قدیمی این برند می‌تواند توجه علاقه‌مندان را جلب کند.
با این حال، مسیر فعالیت شرکت به تدریج تغییر کرد. HMD در سال 2024 برای نخستین بار تولید گوشی‌های هوشمند و گوشی‌های ساده با نام تجاری خودش را آغاز کرد. این تصمیم نشان داد که شرکت دیگر نمی‌خواهد تمام فعالیت‌هایش را به برند نوکیا وابسته نگه دارد و قصد دارد هویت مستقلی در بازار ایجاد کند. در ادامه، این شرکت در سال 2025 فروش دستگاه‌های خود در ایالات متحده را متوقف کرد. احتمال می‌رود نگرانی‌ها درباره تعرفه‌های تجاری و نامشخص بودن شرایط بازار در آن زمان، در این تصمیم نقش داشته باشند.
در حال حاضر، تمرکز اصلی HMD بر تولید گوشی‌های ارزان قیمت برای بازارهایی مانند هند و تایلند است. این شرکت همچنین به سراغ ساخت گوشی‌های ترکیبی رفته است؛ محصولاتی که ظاهر و ساختار گوشی‌های ساده را حفظ می‌کنند، اما امکان استفاده از برخی قابلیت‌های هوش مصنوعی را نیز در اختیار کاربران قرار می‌دهند. چنین رویکردی نشان می‌دهد که HMD به دنبال پاسخ دادن به نیاز بازارهایی است که در آن‌ها قیمت مناسب و امکانات کاربردی اهمیت زیادی دارند.
البته این تغییر مسیر، احتمال بازگشت گوشی‌های نوکیا به بازار کشورهای توسعه یافته را کمتر می‌کند؛ بازارهایی که بیشتر تحت سلطه گوشی‌های هوشمند پیشرفته و گران قیمت قرار دارند. با این حال، نمی‌توان بازگشت این برند را به طور کامل منتفی دانست. برای مثال، شرکت هلندی Fairphone که گوشی‌های اندرویدی تولید می‌کند، قرار است در سال 2026 برای نخستین بار وارد بازار آمریکا شود. بنابراین، اگر چنین شرکتی بتواند راهی برای حضور در این بازار پیدا کند، شاید نوکیا نیز در آینده فرصتی برای بازگشت داشته باشد. هرچند تحقق این احتمال به شرایط اقتصادی، برنامه‌های شرکت و میزان تقاضای کاربران بستگی دارد، هنوز نمی‌توان گفت که نام نوکیا برای همیشه از بازارهای مهم جهان کنار رفته است.