فناوری OLED که مخفف عبارت Organic Light-Emitting Diode به معنی «دیود نورگسیل آلی» است، یکی از باکیفیت‌ترین فناوری‌ها برای ساخت نمایشگر تلویزیون‌ها و سایر صفحه‌نمایش‌ها به شمار می‌رود. محبوبیت این فناوری به دلیل کنتراست عالی، روشنایی مناسب و توانایی نمایش طیف گسترده‌ای از رنگ‌هاست.
امروزه انواع مختلفی از نمایشگرهای OLED وجود دارند و انتظار می‌رود در آینده نزدیک، پیشرفت‌های بیشتری در این فناوری ایجاد شود.
شرکت ال‌جی (LG) که یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نمایشگرها و پنل‌های OLED است، فناوری جدیدی برای ساخت این نمایشگرها معرفی کرده است. این فناوری FLiPP نام دارد که مخفف عبارت FMM-Less Innovative Pixel Patterning است.
یکی از مهم‌ترین مزایای FLiPP، امکان تولید پنل‌هایی با اندازه‌های بسیار متفاوت، از 1 تا 100 اینچ، است. در مقابل، روش رایج ساخت OLED که FMM نام دارد، از یک ماسک فلزی ظریف برای شکل‌دهی به پیکسل‌ها استفاده می‌کند. این ماسک وزن پنل را افزایش می‌دهد، اندازه پیکسل‌ها را محدود می‌کند و ممکن است در پنل‌های بزرگ دچار خمیدگی شود. این مشکلات، ساخت نمایشگرهایی با اندازه‌های خاص را دشوارتر می‌کنند.
به گفته ال‌جی، فناوری FLiPP در مقایسه با روش FMM چند مزیت مهم دیگر نیز دارد:
- روشنایی بیشتر: میزان روشنایی پنل‌های ساخته شده با FLiPP می‌تواند 1.6 برابر پنل‌های ساخته شده با FMM باشد.
- عمر بیشتر: طبق اعلام ال‌جی، عمر این پنل‌ها می‌تواند 2.4 برابر بیشتر باشد؛ البته، این مقایسه باید در شرایط یکسان انجام شود.
- مصرف انرژی کمتر: پنل‌های ساخته شده با FLiPP می‌توانند 13 درصد انرژی کمتری نسبت به پنل‌های تولید شده با FMM مصرف کنند.
ال‌جی در سال 2025 نزدیک به نیمی از بازار جهانی تلویزیون‌های OLED را در اختیار داشته است. بنابراین، اگر این شرکت فناوری FLiPP را در تولید نسل جدید نمایشگرهای OLED خود به کار بگیرد، ممکن است سهم بیشتری از این بازار را به دست آورد.
تفاوت روش تولید FLiPP با روش FMM چیست؟
ال‌جی بیش از 10 سال است که از روش FMM به عنوان روش اصلی تولید نمایشگرهای OLED استفاده می‌کند. با این حال، اطلاعیه اخیر این شرکت نشان می‌دهد که قصد دارد این روش را با فناوری FLiPP جایگزین کند. انتظار می‌رود نخستین محصولات ساخته شده با این فناوری در اواخر سال 2027 وارد بازار شوند.
روش FMM چگونه کار می‌کند؟
در روش FMM، تولید کننده برای ایجاد پیکسل‌های نمایشگر OLED از یک ماسک فلزی بسیار نازک استفاده می‌کند. این ماسک دارای میلیون‌ها سوراخ بسیار ریز است که اندازه آن‌ها در حد میکرومتر است. وظیفه این سوراخ‌ها، کنترل دقیق محل قرارگیری مواد نورگسیل قرمز، سبز و آبی (RGB) است. این مواد روی یک زیرلایه شیشه‌ای قرار می‌گیرند و پیکسل‌های رنگی نمایشگر را تشکیل می‌دهند. ماسک فلزی کمک می‌کند هر ماده دقیقاً در محل مورد نظر خودش قرار بگیرد و الگوی پیکسل‌ها با دقت شکل بگیرد.
با این حال، روش FMM محدودیت‌هایی دارد. برای مثال، هر بار که تولید کننده بخواهد اندازه یا وضوح تصویر پنل را تغییر دهد، باید ماسک جدیدی بسازد که طبیعتاً این کار به زمان و هزینه بیشتری نیاز دارد.
از طرف دیگر، هرچند ماسک فلزی بسیار نازک است، اما وزن آن همچنان می‌تواند مشکل‌ساز باشد. در پنل‌های بزرگ، بخش میانی ماسک ممکن است کمی تغییر شکل دهد یا خم شود. این تغییر شکل می‌تواند دقت قرارگیری مواد قرمز، سبز و آبی را کاهش داده و بر کیفیت الگوی پیکسل‌ها تأثیر بگذارد.
روش FLiPP چگونه کار می‌کند؟
در فناوری FLiPP، دیگر نیازی به استفاده از ماسک فلزی نیست. در این روش، مواد نورگسیل با ترتیب و دقت مشخص روی سطح قرار می‌گیرند و از فرایندی به نام «فوتولیتوگرافی» برای شکل‌دهی دقیق الگوی پیکسل‌ها استفاده می‌شود.
فوتولیتوگرافی روشی است که به کمک آن می‌توان الگوهای بسیار ظریف و دقیقی روی سطح ایجاد کرد. در فناوری FLiPP، این فرایند کمک می‌کند مواد نورگسیل فضای بیشتری از سطح مورد نظر را پوشش دهند و پیکسل‌های قرمز، سبز و آبی با فاصله کمتر و به صورت منظم در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
حذف ماسک فلزی باعث می‌شود تولید کننده محدودیت‌های ناشی از وزن و شکل ماسک را نداشته باشد. همچنین، تغییر اندازه یا وضوح تصویر پنل می‌تواند آسان‌تر شود. این ویژگی امکان ساخت نمایشگرهایی با نسبت تصویر یا وضوح‌های غیرمعمول را نیز فراهم می‌کند؛ نمایشگرهایی که ممکن است برای برخی افراد و سازمان‌ها کاربردی‌تر باشند.
فناوری FLiPP چگونه عملکرد نمایشگرهای OLED را بهبود می‌دهد؟
یکی از مهم‌ترین مزایای FLiPP، امکان تولید نمایشگرهایی با اندازه‌های مختلف و هزینه مناسب‌تر است. حذف ماسک فلزی به تولید کنندگان اجازه می‌دهد پنل‌های بسیار بزرگ‌تری بسازند، بدون آنکه با مشکلات ناشی از وزن و تغییر شکل ماسک روبه‌رو شوند. از سوی دیگر، این فناوری امکان قرار دادن پیکسل‌ها در فاصله‌های بسیار کم را فراهم می‌کند و برای ساخت نمایشگرهای کوچک نیز مناسب است.
انتظار می‌رود FLiPP در آینده به روش استاندارد تولید نمایشگرهای OLED ال‌جی تبدیل شود و در محصولات مختلفی به کار برود، از جمله:
- تبلت‌ها
- نمایشگرهای رایانه
- ساعت‌های هوشمند
- تلویزیون‌ها
- هدست‌های واقعیت مجازی (VR)
- هدست‌های واقعیت افزوده (AR)
این فناوری می‌تواند برای تولید نمایشگرهای خمیده نیز مفید باشد. طبق توضیحاتی که ال‌جی ارائه کرده، نمایشگرهای خمیده‌ای که با استفاده از FLiPP ساخته می‌شوند و روشنایی بیشتری دارند، می‌توانند بخشی از مشکلات مربوط به بازتاب نور و ناراحتی هنگام تماشای نمایشگرهای خمیده امروزی را کاهش دهند.
ال‌جی به امکان تولید تلویزیون‌هایی با اندازه حداکثر 100 اینچ به کمک این فناوری جدید اشاره کرده است. با این حال، طبق اطلاعات ارائه شده، خود فناوری FLiPP محدودیت مشخصی برای اندازه یا وضوح تصویر نمایشگرهای OLED ایجاد نمی‌کند.
چرا نمایشگرهای FLiPP روشنایی بیشتری دارند؟
یکی از دلایل اصلی افزایش روشنایی در فناوری FLiPP، امکان استفاده بهتر از سطح شیشه برای قرار دادن پیکسل‌هاست.
در روش FMM، بخشی از فضای قابل استفاده به ساختار ماسک و محدودیت‌های ناشی از آن مربوط می‌شود. اما در FLiPP، با حذف ماسک فلزی، تولید کننده می‌تواند مواد نورگسیل قرمز، سبز و آبی را با فاصله کمتری روی زیرلایه شیشه‌ای قرار دهد.
بر اساس اطلاعات ارائه شده، این روش باعث می‌شود میزان پوشش سطح شیشه با پیکسل‌های RGB در مقایسه با روش FMM حدود 55 درصد افزایش یابد. به عبارت دیگر، بخش بیشتری از سطح نمایشگر به پیکسل‌های نورگسیل اختصاص پیدا می‌کند.
این افزایش پوشش به بهبود عملکرد نمایشگر کمک می‌کند و یکی از عوامل افزایش روشنایی تا 1.6 برابر است. بنابراین، به جای آنکه بخشی از فضای نمایشگر تحت تأثیر محدودیت‌های ماسک فلزی قرار بگیرد، می‌توان از آن فضا برای قرار دادن مواد نورگسیل بیشتری استفاده کرد.
در نتیجه، فناوری FLiPP با امکان افزایش تراکم پیکسل‌ها و استفاده مؤثرتر از سطح نمایشگر، می‌تواند به تولید پنل‌هایی روشن‌تر و باکیفیت‌تر کمک کند.
جمع‌بندی
فناوری FLiPP روش جدیدی برای تولید نمایشگرهای OLED است که با حذف ماسک فلزی مورد استفاده در روش FMM، برخی از محدودیت‌های مهم تولید این نمایشگرها را برطرف می‌کند.
مهم‌ترین تفاوت این دو روش در نحوه شکل‌دهی به پیکسل‌هاست: در FMM از ماسک فلزی سوراخ‌دار استفاده می‌شود، اما در FLiPP مواد نورگسیل با کمک فرایند فوتولیتوگرافی و بدون نیاز به این ماسک در محل مورد نظر قرار می‌گیرند.
طبق اعلام ال‌جی، این فناوری می‌تواند مزایای زیر را به همراه داشته باشد:
- افزایش روشنایی نمایشگر تا 1.6 برابر
- افزایش عمر پنل تا 2.4 برابر، در شرایط اندازه‌گیری یکسان
- کاهش مصرف انرژی تا 13 درصد
- افزایش 55 درصدی سطح پوشیده شده با پیکسل‌های RGB
- امکان تولید نمایشگرهایی با اندازه‌ها و وضوح‌های متنوع‌تر
- تسهیل ساخت نمایشگرهای بسیار بزرگ و بسیار کوچک
انتظار می‌رود نخستین محصولات مبتنی بر FLiPP در اواخر سال 2027 عرضه شوند. در صورت تحقق این پیش‌بینی‌ها، این فناوری می‌تواند به بهبود عملکرد نمایشگرهای OLED و گسترش کاربرد آن‌ها در تلویزیون‌ها، رایانه‌ها، دستگاه‌های همراه و هدست‌های واقعیت مجازی و افزوده کمک کند.