به گزارش ایسنا، چاقی در میانسالی عامل خطری مهم برای ابتلا به زوال عقل (دمانس) در سنین بالاتر محسوب می‌شود، اما رابطه میان این دو ممکن است پیچیده‌تر از آن چیزی باشد که تصور می‌کردیم.
اکنون پژوهشگرانی از ایالات متحده و کانادا شواهدی یافته‌اند که نشان می‌دهد داشتن وزن اضافی پس از تشخیص زوال عقل، با طول عمر بیشتر مرتبط است.
با توجه به اینکه چاقی با مشکلات سلامتی متعددی از فشار خون بالا گرفته تا انواع سرطان‌ها پیوند دارد، این یافته‌ای غافلگیرکننده است، اما این کشف ممکن است بینش‌های مفیدی درباره چگونگی بروز زوال عقل و راه‌های احتمالی برای کند کردن روند آن در اختیار متخصصان قرار دهد.
تیم پژوهشی، سوابق سلامت ۴۵۲۳ بزرگسال آمریکایی ۵۱ ساله و بالاتر را که در ابتدای دوره مطالعه مبتلا به زوال عقل نبودند، اما بعداً به آن دچار شدند، مورد تجزیه و تحلیل قرار داد.
این افراد در ابتدای مطالعه بر اساس شاخص توده بدنی(BMI) در چهار گروه دارای وزن طبیعی، اضافه وزن، چاقی درجه ۱ و چاقی درجه ۲ یا ۳ طبقه‌بندی شدند.
بر اساس گزارش منتشر شده در «Journal of Alzheimer’s Disease» (مجله بیماری آلزایمر)، در یک دوره پیگیری که تا ۲۰ سال به طول انجامید، احتمال مرگ زودرس در افرادی که وزن طبیعی داشتند، به‌طور قابل‌توجهی بیشتر بود.
ویرجینیا چانگ(Virginia Chang)، دانشمند علوم رفتاری از دانشکده بهداشت عمومی جهانی دانشگاه نیویورک، می‌گوید: این بدان معنا نیست که بیماران مبتلا به زوال عقل باید سعی کنند دچار اضافه وزن یا چاقی شوند، زیرا مطالعه ما برای بررسی چنین فرضیه‌ای طراحی نشده بود، اما یافته‌های ما نشان می‌دهد که وضعیت وزن می‌تواند به عنوان شاخصی مفید برای پیش‌بینی بقای بیمار در زمان تشخیص زوال عقل عمل کند. همچنین این یافته‌ها مؤید این نکته هستند که تغذیه عاملی کلیدی در سلامت و بقای افراد مبتلا به زوال عقل است.
گروه دارای اضافه وزن در مقایسه با افراد دارای وزن طبیعی در طول دوره مطالعه ۱۶ درصد کمتر در معرض خطر مرگ قرار داشتند.
این میزان کاهش خطر برای افراد مبتلا به چاقی درجه ۱ برابر با ۲۷ درصد و برای افراد مبتلا به چاقی درجه ۲ یا ۳، برابر با ۲۲ درصد بود.
این نتایج پس از آن به دست آمد که پژوهشگران سایر عوامل مؤثر بر نرخ مرگ‌ومیر از جمله جنسیت، سطح تحصیلات، نژاد و قومیت، وضعیت استعمال دخانیات و سایر بیماری‌های مزمن را نیز در محاسبات خود لحاظ کردند.
پژوهشگران به‌طور فعال به دنبال هرگونه سوگیری (خطای سیستماتیک) احتمالی گشتند که ممکن بود در نتایج رخنه کرده باشد. برای مثال، آنها سابقه وزنی شرکت‌کنندگان را بررسی کردند تا ببینند آیا افرادِ دارای وزنِ طبیعی، پیشتر اضافه وزن داشته و به دلیل بیماری وزن کم کرده‌اند یا خیر؛ چرا که این وضعیت، آنها را آسیب‌پذیرتر می‌سازد، اما نتایج و همبستگی‌های مشاهده‌شده همچنان پابرجا ماندند.
یوان ژانگ(Yuan Zhang)، متخصص حوزه سالمندی از دانشکده بهداشت عمومی «میلمن» در دانشگاه کلمبیا می‌گوید: از آنجا که این یافته تا حدی خلاف انتظار و شهود است، پرسش مهم این است که آیا این نتیجه صرفاً می‌تواند ناشی از یک سوگیری باشد یا خیر.
وی افزود: تحلیل‌های ما نشان می‌دهد که منابع اصلی سوگیری که بررسی کردیم، نمی‌توانند مزیت بقای مرتبط با وزن بالاتر را توجیه کنند.
پرسش بعدی این است که چرا چنین ارتباط غیرمنتظره‌ای وجود دارد. در حال حاضر علت آن مشخص نیست، اما پژوهشگران گمان می‌کنند که زوال عقل (دمانس) می‌تواند باعث شود افراد وعده‌های غذایی را حذف کنند یا خوردن غذا را فراموش کنند. برای کسانی که ذخایر چربی یا عضلانی بیشتری دارند، این مسئله احتمالاً مشکل‌سازتر نخواهد بود.
ژانگ می‌گوید: تغذیه می‌تواند برای افراد مبتلا به زوال عقل به مشکلی بزرگ تبدیل شود. آنها ممکن است دچار تحلیل رفتن بدن و ناتوانی در غذا خوردن شوند؛ وضعیتی که می‌تواند ناشی از تغییراتی در سازوکارهای مرکزی مغز باشد و به کاهش اشتها و انگیزه، افزایش مصرف انرژی و دشواری در غذا خوردنِ مستقل منجر شود.
این ایده کاملاً جدیدی نیست. همین «پارادوکس چاقی» در بیماری‌های قلبی و کلیوی نیز مشاهده شده است.
برای درک علت وجود این ارتباط، به پژوهش‌های بیشتری به‌ویژه بررسی تغییرات وزن و عادات غذایی در گذر زمان نیاز است.
در حال حاضر این یافته‌ها مدرکی دال بر رابطه مستقیم علت و معلولی نیستند، بنابراین نمی‌توان با قطعیت گفت که وزن عامل طولانی‌تر شدن عمر افراد است. با این حال، شواهد محکمی وجود دارد که نشان می‌دهد وضعیت چاقی، شاخصی است که باید در مورد افراد مبتلا به زوال عقل به آن توجه کرد.
پژوهشگران توضیح می‌دهند: اگرچه سازوکارهای زیربنایی این پدیده هنوز کاملاً شناخته‌نشده‌اند، اما این یافته‌ها حاکی از آن است که وضعیت وزنی فرد در زمان تشخیص بیماری می‌تواند در کنار سایر عوامل، به عنوان شاخصی مفید برای پیش‌بینی وضعیت آینده عمل کند.
این پژوهش در نشریه Alzheimer’s Disease منتشر شده است.