پیراهن یک تیم فوتبال، از بیرون فقط یک لباس رنگی با آرم و شماره به نظر میرسد. اما مسیری که از یک طاقه پارچهی خام تا آن پیراهن طی میشود، چند مرحلهی کاملاً تخصصی دارد که هر کدامشان میتواند کیفیت نهایی را بسازد یا خراب کند. در این مطلب این مسیر را مرحلهبهمرحله باز میکنیم.
مرحله اول: انتخاب پارچه
پارچهی پیراهن فوتبال تقریباً همیشه پلیاستر است، و این انتخاب دلیل فنی دارد نه اقتصادی. پلیاستر رطوبت را جذب نمیکند بلکه آن را به سطح بیرونی منتقل میکند تا تبخیر شود؛ همان چیزی که به آن خاصیت خشکنگهدارنده میگویند. پارچهی نخی در همان ده دقیقهی اول عرق را نگه میدارد، سنگین میشود و به بدن میچسبد.
در کنار جنس، بافت هم مهم است. بافتهای مش و سوراخدار در ناحیهی زیربغل و پشت، جریان هوا را ممکن میکنند. تفاوت میان پیراهنهای حرفهای و پیراهنهای ارزان بازار، بیشتر از آنکه در چاپ باشد، در همین جزئیات بافت است. اگر میخواهید عمیقتر با معیارهای فنی این پارچهها آشنا شوید، این راهنمای خصوصیات لباس فوتبال جنس، رنگ، طراحی و معنای علائم روی پیراهن را با جزئیات توضیح داده است.
مرحله دوم: چاپ روی طاقه، نه روی لباس دوختهشده
این نقطهای است که بیشتر افراد تصورشان اشتباه است. در تولید حرفهای، طرح روی پیراهن دوختهشده چاپ نمیشود. طرح — شامل رنگ زمینه، خطوط، حاشیهها و حتی محل آرم — از قبل روی نرمافزار طراحی میشود و روی طاقهی کامل پارچه مینشیند.
روش غالب هم سابلیمیشن است: طرح روی کاغذ چاپ میشود و با حرارت و فشار کلندر به الیاف پلیاستر منتقل میشود. مزیت این کار برای یک لباس ورزشی حیاتی است — چاپ هیچ ضخامتی روی پارچه ایجاد نمیکند، خاصیت تنفسی بافت را از بین نمیبرد، و بعد از دهها بار شستوشو نمیترکد و پوسته نمیشود. هر روشی که یک لایه روی سطح پارچه بگذارد، دقیقاً همان منافذ تهویه را میبندد.
مرحله سوم: برش الگو
بعد از چاپ، الگوهای پیراهن باید از دل طاقه بیرون کشیده شوند — و دقیقاً سر جای خودشان، چون طرح از پیش روی پارچه نشسته و کوچکترین جابهجایی یعنی بههمریختن خطوط در محل دوخت.
اینجاست که برش لیزری جای برش دستی را گرفته است. لیزر الگو را با همان مختصات فایل طراحی میبرد، پس تطابق طرح روی درز جلو و پشت حفظ میشود. مزیت دوم، مخصوص پارچهی مصنوعی است: حرارت لیزر لبهی برش را در همان لحظه آببندی میکند و دیگر خبری از ریشریش شدن لبهها نیست.
مرحله چهارم: شماره، نام و آرم
شماره و نام بازیکن معمولاً در مرحلهی آخر و روی لباس دوختهشده اضافه میشود، چون تا لحظهی آخر مشخص نیست کدام شماره به کدام سایز میرسد. روش رایج برای این کار کاتری یا DTF است. در پیراهنهای سفارشیدوز، گاهی شماره هم از ابتدا در فایل چاپ گنجانده میشود که نتیجهی تمیزتری دارد اما انعطاف را میگیرد.
چرا این مسیر برای تولیدکنندهها اهمیت دارد؟
امروز بیشتر تولیدیهای پوشاک ورزشی در ایران، خودشان دستگاه چاپ و لیزر ندارند و ندارند هم منطقی است — سرمایهی این دستگاهها بالاست و توجیه اقتصادیشان فقط با کارکرد دائمی به دست میآید. مسیر رایج این است که تولیدکننده پارچه و فایل طراحی خودش را میدهد، چاپ و برش لیزری را برونسپاری میکند و الگوهای بریدهشده را دستهبندیشده و آمادهی دوخت تحویل میگیرد. کارگاه دوخت روی کار متمرکز میماند و هزینهی ثابت جای خودش را به هزینهی متغیر میدهد.