سیاسی

شورای نگهبان مظهر اسلامیت و جمهوریت نظام

به گزارش نسیم قائن ، شورای نگهبان قانون اساسی یکی از مهمترین ارکان نظام اسلامی است که از جهت کارکرد شباهت زیادی با بعضی از نهادهای حافظ قانون اساسی مانند دادگاه، دیوان و شورای قانون اساسی در دیگر کشورها دارد .
این نهاد انقلابی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به جهت اعتبار بخشی به مصوبات مجلس شورای اسلامی و مشروعیت قوانین از جایگاه ویژه ای برخوردار است و وظیفه دارد تمام مصوبات مجلس را از حیث عدم مغایرت با موازین اسلامی و قانون اساسی بررسی و تأیید نماید ۰
البته نظارت بر قانون گذاری در حقوق ایران طبق اصل ۲ متمم قانون اساسی مشروطه (اصل طراز) با هیئت پنج نفره منتخب مجتهدین و فقهای مطلع از مقتضیات زمان در مجلس شورای ملی مسبوق به سابقه است به نحوی که بر اساس این ماده، رأی هیئت علما در عدم مخالفت مصوبات مجلس شورای ملی با قواعد مقدسه اسلام تا ظهور حضرت حجت(عج) غیر قابل تغییر شمرده می شود .
همچنین نظارت بر انتخابات و تفسیر قنون اساسی و حراست و نگهبانی از احکام اسلام و صیانت از قانون اساسی بر اساس اصول متعدد قانون اساسی بر عهده این رکن رکین یعنی شورای نگهبان است و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران وظایف متعددی را برای فقها و حقوق دانان این شورا بر می شمرد که از میان مجموعه وظایف، وظیفه نظارت بر قانون گذاری و تفسیر قانون اساسی و نظارت بر انتخابات از اهمیت بیشتری برخوردار می باشد .
نظارت بر قانون گذاری:
مردم ایران اسلامی در همه پرسی دهم و یازدهم فروردین ۱۳۵۸ شکل حکومت خود را جمهوری اسلامی اعلام کردند یعنی حکومتی که در آن تقنین، اجرا و قضا بایستی بر اساس موازین اسلام، شریعت و مذهب رسمی کشور انجام شود . (اصول ۴ و ۷۲)
همچنین وفق اصل ۷۱ قانون اساسی،مجلس شورای اسلامی نمی تواند قوانینی مغایر با اصول قانون اساسی وضع نماید و هیچ یک از دیگر نهادهای قانون گذار و تصمیم گیرنده کشور نیز مجاز نیستند مصوبه ای مغایر با قانون اساسی وضع نمایند .
علاوه بر این،از آنجائیکه قانون اساسی بیانیه اصل بندی شده نظام سیاسی و قانون برتر در روابط میان ارکان و نهادهای نظام است و اصول آن مبیّن حقوق و تکالیف دولت و ملت و انعکاس دهنده آمال و آرزوهای ملت است باید اقدامات حقوقی آن از جمله قانون گذاری با توجه به این اصول انجام گیرد و مصوبات مغایر با آن ملغی و بی اعتبار اعلام گردد.
لذا برای نیل به این مقصود مرجعی صلاحیت دار لازم است تا هرگونه مصوبه را قبل از لازم الاجرا شدن از حیث عدم مغایرت با اسلام و قانون اساسی بررسی و از تخلفات احتمالی قوه مقننه و دیگر نهادهای صالح برای وضع مقررات مغایر با موازین اسلام و اصول قانون اساسی جلوگیری نماید .
تفسیر قانون اساسی:
یکی دیگر از وظایف شورای نگهبان، تفسیر قانون اساسی بمنظور تعیین گستره قاعده حقوق و مرادِ مقنن است. زیرا مسائل جامعه آنقدر وسیع، گسترده و پیچیده است که هیچ کس قادر نیست به همه ابعاد آن و برای همیشه اشراف داشته و مقررات مورد نیاز برای آینده را پیش بینی و وضع نماید .
همچنین در قانون اساسی نمی توان متذکر همه مسائل شد زیرا به حجیم شدن آن می انجامد لذا قانون گذاران اساسی معمولاً به بیان کلیات قواعد در ضمن مختصرترین جملات می پردازند که با این وصف اگر باب تفسیر را مسدود بدانیم در بسیاری از موارد در تحیّر و سرگردانی خواهیم ماند به همین دلیل است که در علم حقوق مانند سایر علوم باب تفسیر همیشه باز است و به مرجع ذی صلاح اجازه داده شده است که در صورت نیاز و با شرایطی برای برون رفت از بن بست به وجود آمده به تفسیر مبادرت ورزد و این وظیفه سنگین در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر عهده شورای محترم نگهبان گذاشته شده است .
نظارت بر انتخابات :
سومین وظیفه ای که قانون اساسی بر عهده شورای نگهبان قرار داده نظارت بر انتخابات است که در اصل ۹۹ از قانون اساسی به آن تصریح شده است و بر این اساس ناظر بر انتخابات باید از مجموعه عملیاتی که از اجرای دقیق و صحیح قانون و سلامت انتخابات انجام می گیرد اطمینان حاصل کند .
همچنین نظارت بر انتخابات برای پیشگیری از رقابت ناسالم بین داوطلبان و نیز جلوگیری از تخلفات و خطاهای برگزار کننده انتخابات و صیانت از آراء مردم بر عهده این شوراست تا هرجا که تخلّف، تقلّب و یا خطای مجری قانون محتمل باشد این شورا برابر قانون اقدام نماید .
لذا با توجه به اصل ۹۹ نظارت بر انتخابات خبرگان رهبری، مجلس شورای اسلامی، ریاست جمهوری و مراجعه به آراء عمومی و همه پرسی بر عهده شورای نگهبان می باشد که این نظارت طبق قانون،استصوابی و در تمام موارد تصمیم گیری است و ناظر در تمام موارد تصمیم گیری حضور دارد و باید اقدامات انجام شده را تصویب کند تا جلوی هرگونه اشتباه و یا سوء استفاده ای از جانب مجریان گرفته شود .
البته این نظارت مخالفانی هم دارد که مخالفتشان به انگیزه سیاسی و نه به انگیزه دینی، ملیو تأمین منافع گروهی و طیفی است و این افراد علی رغم اینکه به هنگام تصدی امور، چنین نظارتی را اعمال و شدیداً از آن دفاع نموده اند اما برای اهداف حزبی و اغراض سیاسی به آن مبادرت می کنند .
گاهی هم این مخالفت از سوی کسانی که با حاکمیت اسلام و احکام حیات بخش آن بر این کشور سرستیز دارند صورت می پذیرد و اینان در پی آنند که تحت لوای حمایت از جمهوریت نظام به سست کردن و منزوی ساختن اسلامیت آن بپردازند که البته شورای نگهبان در برخورد انقلابی و ایستادگی در برابر این جریان کارنامه موفقی دارد .
سایر وظایف شورای نگهبان :
شورای نگهبان قانون اساسی علاوه بر وظایف سه گانه مورد اشاره وظایف و مسئولیت های خطیر دیگری نیز بر عهده دارد که به اختصار عبارتند از :
حضور اعضای شورا بر اساس اصل ۱۲۱ قانون اساسی در مراسم تحلیف رئیس جمهور و امضای سوگندنامه
حضور در جلسات علنی و غیر علنی مجلس شورای اسلامی بر اساس اصول ۶۹ و ۹۷ قانون اساسی که بمنظور تسریع در امر بررسی و تأیید مصوبات مجلس شورای اسلامی انجام می شود .
حضور کلیه اعضای شورای نگهبان به استناد اصل ۱۷۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی در شورای بازنگری قانون اساسی که در موارد ضروری و به پیشنهاد و طی حکم رهبری برگزار می گردد،
عضویت یکی از فقهای شورای نگهبان در شورای موقت رهبری که طبق اصل ۱۱۱ قانون اساسی برای شرایط خاص تشکیل و تا انتخاب رهبری، وظایف رهبری را بر عهده خواهد داشت، می باشد .
عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام که اعضای ثابت و متغیر آن توسط مقام معظم رهبری تعیین می گردد و از بدو تأسیس تا کنون همواره تعدادی از اعضای شورای نگهبان توسط رهبری برای عضویت در این مجمع تعیین و در مجمع تشخیص مصلحت نظام عضویت داشته اند .
تأیید توقف انتخابات در زمان جنگ و اشغال نظامی طبق اصل ۶۸ قانون اساسی
بررسی و اظهار نظر بر اساس اصل ۹۸ قانون اساسی در خصوص مغایرت یا عدم مغایرت اساسنامه سازمان ها و شرکت های دولتی موضوع اصل ۸۵ قانون اساسی با موازین شرع و قانون اساسی
همچنین تهیه اولین قانون مجلس خبرگان رهبری طبق اصل ۱۰۸ قانون اساسی بر عهده شورای محترم نگهبان قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بوده است که فقهای محترم اولین دوره شورا نسبت به این مهم اقدام و سپس با تصویب اکثریت اعضای شورا و تصویب نهایی رهبری بعنوان قانون مجلس خبرگان، تعیین گردید. ( از آن پس هرگونه تغییر و تجدید نظر و تصویب سایر مقررات مربوط به وظایق خبرگان در صلاحیت خود آنان است)
با این شرح کوتاه از وظایف خطیر شورای محترم نگهبان قانون اساسی و خدمات ارزنده این شورا به نظام اسلامی در مسدود کردن هرگونه راه نفوذ در ارکان و قوانین اساسی جمهوری اسلامی می توان ضمن فهم بهتر علت مخالفت و دشمنی برخی جریان های داخلی و کینه ورزی و عداوت استکبار و صهیونیسم جهانی با این جایگاه مقدس و نقش مؤثر آن در حفظ نظام الهی و رهبری بیش از پیش پی برد و به وظیفه الهی و انقلابی خود در حمایت این شورا که پیوسته مورد تأیید امام (ره) رهبری بوده است اهتمام ورزید .
۲۶ تیرماه سالروز تأسیس نهاد شورای نگهبان قانون اساسی بر عموم ملت مسلمان ایران و بویژه ناظرین امین این شورا مبارک باد .
دفتر نظارت و بازرسی انتخابات
شهرستان قاینات

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا