سیاسی

روایتی ازآیین ماندگار محرم در قاینات

به گزارش نسیم قائن ، فرهنگ عاشورا در همه امور زندگی مردم عجین است درآداب و رسوم، ضرب المثل ها، باورها، موسیقی و دوبیتی ها، هر آنچه مردم آموخته اند، سینه به سینه انتقال داده اند.ماباید آنها را بشناسیم بعنوان نسل رابط همچون پل ارتباطی ادبیات گذشتگان را به آیندگان انتقال دهیم تا فرزندان ما به فرهنگ و میراث کهن خویش پی ببرند و بی هویت بار نیایند.
فرهنگ عاشورا و محرم در منطقه قاینات از اهمیت خاصی برخوردار است. باشروع محرم تحولی در زندگی مردم ایجاد می شود. از اول محرم تمامی مساجد، تکایا ،با پارچه های سیاه و اشعار مذهبی محتشم تزیین شده، همه شب مجالس روضه خوانی برگزار و در تاسوعا و عاشورا به اوج خود می رسد.
حسین یک کلمه نیست،حسین یک فرهنگ است که با فرهنگ قاینات عجین است و اگر حسین را برداریم هیچ چیز نداریم کمتر خانواده ای است که نامی از حسین نباشد وجودنامهای: غلامحسین،حسین رضا، محمد حسین،امیرحسین، حسینعلی، حسینقلی،میرحسین، میرزاحسین،عبدالحسین و سیدحسین و یا فامیل های: حسین پور، حسین نژاد، حسینیان، حسینی، غلامحسینی، حسینی حق، حسین زاده، میر حسینی، پورحسین وعشق الحسینی و اماکنی همچون حسینیه ها، مساجد امام حسین(ع)، مدارس امام حسین،میادین امام حسین(ع) و دیگر مراکزی که بنام امام حسین(ع) وجود دارد. همه گویای این مدعاست بطور کلی فرهنگ عاشورا یادآور قیام و حرکت است.
علم گردانی
علم ها نمادی از شخصیت های واقعه عاشوراست. معمولا روزهای ششم و هفتم محرم علمها را با پارچه های نذری مردم تزیین می کنند”علم بندان”و روز تاسوعا بنام علم گردان معروف است. در برخی از روستاها از جمله آفریزو روم، روز تاسوعا جمعیتی بهمراه آخوند محلی بر درب خانه ها رفته و در حق صاحبخانه دعا نموده صاحبخانه مقداری گندم، خرما، روغن، قروت به جمعیت مشایعت کننده عَلَم هدیه می نماید اندکی از مانده هدایا را که بدورعلم تبرک کردند برگردانده و به موجودی خانه اضافه نموده تا مایه خیر و برکت گردد. از گندم جمع آوری شده در روز عاشورا قلور تهیه می کنند. در آفریز پس از مراسم عزداری روزعاشورا چند نفر از جوانان در داخل قبور گورستان می خوابند وقتی هیات بهمراه علمها به این محل میرسیدند بیاد قتلگاه روز عاشورا ابتدا سرهای علمها را جدانموده مقداری خاک بر سر خود ریخته و بسوی حرم زیدالنار بر می گردند. پشت سرآنها جوانانی که در قبرها بودند از قبور بیرون آمده بسرعت بسوی حرم می آیند. در همین موقع فردی که شمشیر در دست داشت و از قبل کمین کرده بود به تعقیب جوانان می پردازد. جوانان خودشان را به ضریح زیدالنار می رسانند و بدان محل پناهنده می شوند. در طی ماههای محرم و صفر بانیان مجالس عزاداری به تناسب ۳ تا ۱۰شب روضه خوانی دارند. در ایام چهل و هشتم اغلب به مشهد رفته تا در مراسم عزاداری آنجا شرکت کنند. مجالس روضه خوانی در ایام فاطمیه، رمضان و شبهای جمعه بر قرار می باشد.
مراسم نخل بندی در شهر قاین
نخل اتاقکی است که از نرده های چوبی ساخته شده و رویه آن با پارچه های رنگارنگ اهدایی مردم تزیین شده است. جلوی نخل عکسی از حضرت علی(ع) یا امام حسین(ع) نصب شده و فردی در میان نخل مرتبا چاووشی می خواند. این نخل سرانجام به چهار راه مسجد جامع انتقال یافته و مردان دایره وار یکدست در کمر بغل دستی و با دست دیگر بر سینه میزنند و با حرکاتی موزون یک پا جلو گذاشته و زیگزاگ دور نخل می چرخند. راهنما که نوحه خوان است در وسط دایره قرار گرفته و اشعاری می خواند و هر بیت بعدی را جمعیت پاسخ می دهند:
یا عباس یا عباس جانم فدای عباس
ای جانثارم عباس ای شهریارم عباس
رفتی کجا برادر ای غمگسارم عباس
ای کوفیان بی حیا حسین چه کرده با شما
ای مونس غریبان سقای غم نصیبان
جز تومرا معینی در کربلا نباشد
ای شهریارم عباس ای جانثارم عباس
دردست قوم کافر تنهایم ای برادر
یکدست را به پیکر هرگز صدا نباشد
جانا برای چه از تن دستت جدای باشد
ای شهریارم عباس ای جانثارم عباس
رفتی کجا برادر ای غمگسارم عباس
رفتی تواز پی آب ای ماه جهان تاب
کشد بدهر نایاب تا بهر ما نباشد
باید که دست خود را دیگر زجان بشویی
شاهی که لشکرش را صاحب نوا نباشد
ای شهریارم عباس ای جانثارم عباس
شبیه خوانی
آرین شهر بعنوان یکی از مراکز مهم شبیه خوانی در منطقه محسوب می شود که سابقه اجرای این مراسم به چندین سال می رسد. مجالس متعدددی از تعزیه که نسخه های از ان هم اکنون موجود می باشد. گروه تعزیه خوان آرین شهر که در دوره شوکت الملک در مدرسه شوکتیه بیرجند بارها به اجرای نمایش پرداخت از اشتهار خاصی برخوردار بود.
در حال حاضر مراسم شبیه خوانی یا تعزیه در دهه اول ماه محرم و دهه آخر ماه صفر و اغلب بعد از ظهرها در محل حسینه برگزار می شود.مشابه این مراسم در کارشک و زهان نیز رایج می باشد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا