دفتر مقام معظم رهبری
نشرخبر
کد مطلب: 16362  |  
تاریخ انتشار : 7 فرو 1395 - 18:13
اگر فرصتي پيش آمد و ‌مهمان قاینی ها شدید،بازديد از خانه‌های قدیمی شهر را از دست ندهيد.

به گزارش نسیم قائن ، شهرستان قاینات که در شمال استان خراسان جنوبی واقع شده از سابقه تاریخی بسیار طولانی برخوردار است. در کتاب باستان شناسان آمریکایی آمده قاینات در دوران پارینه سنگی میانی زندگی غارنشینی داشته، در غارهای فارسان، تجرگ، جوجه و خونیک آثار و بقایای زندگی غارنشینی مشهود است. در بسیاری دیگر از کتب تاریخی همچون سفرنامه ناصر خسرو قبادیانی، سفرنامه مارکوپولو، کتاب شهرستان های ایران، تاریخ قاین، سفرنامه سایکس، کتاب احیاءالملوک، تاریخ سیاسی خراسان، بهارستان آیتی، کتاب اصطخری از تاریخ گذشته قاینات همچون آداب و رسوم، آیین و مذهب مردم قاینات مطالب زیادی آمده است. مردم قاینات به زبان فارسی دری سخن می گویند و از نژاد آریایی هستند. مردم شهرستان پیرو آیین اسلام و مذهب شیعه می باشند. در قاینات آثار تاریخی بسیار ارزشمندی وجود دارد که گویای سابقه تاریخی این منطقه است. مسجد جامع قاین، مسجد جامع افین، بقاء متبرکه بسیار، قلعه کوه ( آرتاگوانا)، غارهای متعدد و ده ها اثر تاریخی دیگر گویای این مطلب است.

 

چنانچه تذکره نویسان و مورخان نقل کرده‌اند منطقه قاینات با تاریخی سی هزار ساله یکی از اولین خاستگاه های تمدن خراسان است. فخرالاسلام پیدایش قاین را به عصر قابیل پسر آدم نسبت داده و در فرهنگ دهخدا بنای اولیه شهر قاین به سام بن نریمان و در احیاء الملوک به کی لهراسب پدر گشتاسب منسوب شده‌است. این سخنان اگر چه از اعتباری علمی برخوردار نیستند اما بازگو کننده قدمتی هستند که چون غباری از روزگاران دور بر سنگ سنگ این شهر نشسته‌اند. در سفرنامهٔ سرپرسی سایکس آمده در ۳۲۸ قبل از میلاد ۱۳ هزار نفر از مدافعان شهر قاین به مقابله با لشکر انبوه اسکندر در آمدند و دکتر بلووگلدسمید اعتقاد دارد که قلعه کوه قاین در عهد هخامنشیان همان کاخ سلاطین قهستان یا آرتاگوانا بوده‌است.

 

قاین در عصر زمامداران ساسانیان نیز از مراکز مهم قدرت و از معدود شهرهای استراتژیک ایران به شمار می‌آمده‌است. مورخان بسیاری در کتب خویش از قاینات نام برده‌اند. اصطخری در ۳۴۰ خورشیدی از قاین به‌عنوان مرکز قهستان نام برده و مذهب آن خطه را شیعه ذکر کرده و جیهانی در ۳۷۵ هجری از سه دروازه شهر به اسامی درکون، در کلاوج و درزقان استخر نام برده‌است. ناصر خسرو قبادیانی در سال ۴۴۰ وارد قاینات شده و قاین را چنین توصیف نموده: قاین شهری بزرگ و حصین و گرد آن خندقی و مسجد آدینه به شهر اند است و آنجا که مقصوره ‌است تاقی عظیم و بزرگ است که در خراسان از آن بزرگ‌تر ندیدم.

مارکوپولوی ونیزی هوای قاین را در نهایت اعتدال دانسته و یاقوت حموی و عبدا... محمد بن احمد مقدسی آنجا را بندر خراسان و خزانه کرمان معرفی کرده‌اند. قاین در جریان تندباد ایلغارهای تاریخی صدمه چندانی ندیده‌ است و چنانکه نقل شده در ۷۷۳ هجری امیرتیمور در حوالی قاین اردو زد لیکن به فضل و درایت حاکم شهر بدون جنگ و خونریزی از کنار آن گذشت.

اگر فرصتي پيش آمد و ‌مهمان قاینی ها شدید علاوه بر گشت‌وگذار درشهر ودیدن آثار تاریخی شهر بازديد از خانه‌های قدیمی شهر را از دست ندهيد.

 

"خانه حقیقی"

بناي خانه تاريخي حقيقي در بافت قديمي شهر قاين واقع شده‌است. با توجه به شواهد موجود از قبيل فرم معماري بنا، تزئينات و مصالح، زمان معماري و ساخت بنا به دوره زنديه باز مي‌گردد. اين بنا با دو ايوان تابستاني و زمستاني، پيشخوان، هشتي، دالان‌هاي ورودي و چهار صحن كه ورودي سه صحن از داخل هشتي مي‌باشد داراي مساحت تقريبي 1560 مترمربع مي‌باشد

این بنا با شماره 4804ثبت شده است.مساحت خانه حقیقی میر تقریبا 1560 متر است كه بصورت دو ایوانی ساخته شده است.

پلان نامنظم دارد و ورودی اصلی خانه در ضلع شرقی قرار گرفته  كه شامل پیشخوان ،هشتی ودالانهای ورودی است.این بنا دارای 4 صحن است كه سه ورودی از داخل هشتی وصحن چهارم كه شامل فضاها اصطبل وانبار می باشد از راه مطبخ و ورودی كوچكی در ضلع شمالی بنا قابل دسترسی بوده است.

 

اندرونی بنا شامل فضای مختلف نشیمن ،ایوان زمستانی وتابستانی ،مطبخ ،فضاهای پشت ایوان وصحن می باشد ودر ضلع جنوبی ،بنا دارای ایوان ،اتاق پشت ایوان ،دوایوانچه ی دواشكوبه در دو سو ومطبخ می باشد كه تقریبا ویران شده اند . در حال حاضر باغچه ای مستطیل شكل در مركز حیاط وجود دارد.لیكن باغچه ها وحوض اندرونی از بین رفته و ویران شده اند.

 

این خانه درخیابان جانبازان قاین ،جنب هیئت علی اصغر(ع)واقع شده است.

 

"خانه سلطانی"

بنای منزل سلطانی متعلق به خانواده‌ی یکی از ملاکین و بزرگان قاینات بوده‌است. اصل بنا متعلق به دوره‌ی زندیه بوده و در دوره‌ی  قاجاریه در ایوان زمستانی بنا تغییراتی ایجاد شده‌است. در دوره‌ی پهلوی اول ایوانی کوتاه و چند فضای نشیمن به همراه راهروهای تقسیم بر روی ایوان تابستانی ساخته شده‌است.

 

پلان بنا به صورت مستطیلی است. بنا دارای پیشخوان،‌ هشتی ورودی،‌ دالان،‌ ایوان تابستانی و زمستانی و فضاهای نشیمن، مطبخ و انبار بوده‌است. در ضلع شمالی بنا ایوان زمستانی قرار دارد که در دوسوی آن دو  اتاق طویل ساخته شده‌است. این بنا در سال 1382 توسط شهرداری و شورای اسلامی شهر قاین از مالک اصلی خریداری شده و جهت مرمت و احیا به اداره‌ی میراث فرهنگی،‌صنایع دستی و گردشگری قاینات واگذار شد.

 

پس از مرمت بنا و تجهیز در اردیبهشت سال 1384 به عنوان «موزه‌ی مردم‌شناسی قاین» بازگشایی شد. در حال حاضر این موزه نشان‌گر آداب و رسوم مردم قاینات در گذشته و حال می‌باشد. مراسم عروسی،‌ رقص محلی،‌ کشاورزی سنتی، قلم‌زنی، ریسندگی، جاجیم‌بافی، مراسم شب چله، کف‌زنی و کاشت و داشت و برداشت زعفران طراحی و فضاسازی شده و در این موزه به نمایش درآمده است.

 

بنای منزل سلطانی با شماره‌ی 4807 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و تحت حفاظت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری می‌باشد.

 

«خانه تاريخي موسوي»

بناي خانه تاريخي موسوي در مجاورت خانه‌هاي تاريخي حقيقي و سلطاني قرار گرفته‌است. با توجه به شواهد موجود قدمت اين بنا به دوره پهلوي اول بر مي‌گردد. اين بنا بصورت تك ايواني با طاق گهواره‌اي و اتاق‌ها و فضاهاي جانبي در دو سمت حياط مركزي مي‌باشد. وجود تزئينات و قاب‌بندي‌هاي گچي در حياط مركزي از ديگر مشخصه‌هاي اين بنا است.

این بنا با شماره 67نیزثبت شده است.

"خانه قارنی"

بنای منزل قارنی در بافت قدیم شهر قاین واقع شده‌است. ساخت بنا به دوره‌ی قاجاریه بازمی‌گردد. این بنا دارای ایوان ورودی در ضلع شرقی می‌باشد که توسط یک هشتی و دالان به حیاط مرکزی بنا مرتبط می‌گردد. ایوان زمستانی در ضلع شرقی واقع شده و فضاهای ارتباطی در دوطرف ایوان دوطبقه بوده و دسترسی به آن از طریق فضای ارتباطی ضلع شمالی ایوان امکان‌پذیر است. ایوان تابستانی در ضلع غربی بنا قرار دارد. بخش انتهای این ایوان و فضاهای دوطرف آن نیز دوطبقه‌است.

در ضلع شمالی بنا چهاراتاق قرار دارد که دو اتاق آن به صورت تو در تو است. ضلع جنوبی بنا شامل فضای انبار، دوفضای نشیمن است. فضاهای اصطبل، حمام، مطبخ، انبار مواد غذایی و فضاهای مسکونی خدمه‌ی امارت در ضلع شرقی بنا قرار داشته که تقریباً تخریب شده‌اند. اکثر فضاهای دارای پوشش تاق و تویزه و عرقچین می‌باشند. از زیباترین قسمت‌های بنا می‌توان به تزیینات داخلی آن شامل رسمی‌بندی و گچبری ایوان‌ها، بخاری‌های دیواری و دو پنجره‌ی مشبک گچی در دو سوی ایوان تابستانی اشاره کرد.

بنای منزل قدیمی قارنی با شماره‌ی 3460در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده و تحت حفاظت سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور می‌باشد.

 

"خانه صمدی"

خانه صمدی در داخل يكي از گذر هاي بافت تاريخي شهر قاین يكي از نمونه هاي اصيل معماري ايراني با ويژگيهایي نظیر درونگرايي، حياط مركزي، استفاده از مصالح بوم آورد محسوب ميشود. بنا شامل سردر ورودي، دالان، حياط، ايوانها، مطبخ، اطاقهاي دور تادور حياط و انبار است. با توجه به این که این مکان به عنوان اولین عکاسخانه منطقه شناخته می شود، بخش هایی از ایوان جنوبی و اتاق مجاور ایوان آثاری از تاریک خانه، حوضچه های ظهور و چاپ عکی به چشم می خورد. ورودي بنا بصورت نمای آجری است. ارتباط بین حیاط مرکزی و ورودی از طریق دالانی با شیب نسبتا ملایم امکان پذیر است.

 

در مسیر دالان ورودی به فضایی میسر بوده که احتمالا انبار  بوده است که به دلیل تخریب محل مذکور، ورودی مورد نظر نیز مسدود شده و در حال حاضر سرویس بهداشتی در این محل احداث گردیده است.  مسيري كه از هشتي و دالان به حياط ميرسد با يك زاويه 90درجه در مسير خود امكان ديد مستقيم از بيرون به درون را از بين ميبرد. حياط بنا با ابعاد  2/7 متر عرض و 5/8متر طول، فرم مستطيل دارد.

محور اصلي بنا در جهت جنوب شرقی- شمال غربی قرار دارد كه از مركز حياط ميگذرد و دو ايوان بنا در دو طرف حياط در امتداد محور اصلي واقع شده اند. پوشش ایوان شمال غربی که ایوان اصلی بنا می باشد، همانند ایوان جنوب شرقی بصورت تاق و تویزه بوده و قوس های جناغی (پنج او هفت نسبتا کند) می باشد. اتاق های دو طرف حیاط نیز بصورت گهواره ای و عرقچین پوشش شده اند.

این بنا درحال حاضر درحال مرمت وبازسازی است تا به عنوان موزه عکس نیز مورد بهره برداری قرار گیرد.

 

خانه حقیقی قاین
خانه حقیقی قاین
خانه حقیقی قاین
خانه سلطانی قاین
خانه سلطانی قاین
خانه سلطانی قاین
خانه صمدی
خانه قارنی
خانه قارنی
خانه موسوی
خانه موسوی

نظر شما

CAPTCHA ی تصویری
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.